W skrócie: piłę ręczną ostrzy się pilnikiem trójkątnym w imadle, ząb po zębie, prowadząc pilnik tylko do przodu pod kątem 60° (piła do cięcia poprzecznego) lub 90° (do cięcia wzdłużnego), tyle samo pociągnięć na każdy ząb, potem wyrównanie i rozwarcie zębów rozwieraczem. Piły z hartowanymi zębami (czarne końcówki) nie da się naostrzyć – w nich wymienia się brzeszczot.
Składana piła ręczna 150 mm – hartowane zęby: nie ostrzy się, wymienia brzeszczot SAWZALL™.
Najpierw sprawdź, czy tę piłę da się naostrzyć
Większość współczesnych pił ręcznych (płatnice, piły japońskie, składane piły ogrodowe) ma zęby hartowane impulsowo – poznasz je po ciemnym, niebiesko-czarnym zabarwieniu końcówek. Twardość takich zębów przekracza twardość pilnika: pilnik ślizga się po nich i tępi. Takie piły są zaprojektowane do wymiany brzeszczotu, nie do ostrzenia. Ostrzyć można piły ze stali niehartowanej (stare płatnice, piły stolarskie, grzbietnice, ramówki) – pilnik „bierze" metal, a zęby są jednolicie srebrne.
Co jest potrzebne
- Pilnik trójkątny do pił (gładzik) – bok pilnika ma być ok. 2× wyższy niż ząb; do zębów 4–7 na cal pilnik 150–175 mm, do drobnych 100–125 mm.
- Pilnik płaski do wyrównania wysokości zębów.
- Rozwieracz do pił (lub szczypce z ogranicznikiem) do rozwierania zębów.
- Imadło z dwiema listwami drewnianymi ściskającymi brzeszczot na całej długości, tuż pod zębami; bez tego brzeszczot dzwoni i pilnik podskakuje.
- Rękawice antyprzecięciowe i dobre światło z boku.
Ostrzenie krok po kroku
Oczyść i zamocuj brzeszczot. Usuń żywicę (nafta, środek do usuwania żywicy), zaciśnij piłę między listwami w imadle tak, żeby zęby wystawały 5–10 mm.
Wyrównaj zęby. Przejedź pilnikiem płaskim wzdłuż wierzchołków, aż na każdym zębie pojawi się mały błyszczący punkt. Zęby nierównej wysokości tną tylko te najwyższe.
Ustal kąt. Cięcie poprzeczne: pilnik prowadzony pod kątem ok. 60° do brzeszczotu (fazki po obu stronach zęba). Cięcie wzdłużne: 90°, prostopadle – ząb ma być jak dłutko.
Ostrz co drugi ząb. Zaczynając od rękojeści, pilnik w rowku między zębami, ostrz zęby odchylone od Ciebie: 2–3 pociągnięcia do przodu, bez ruchu powrotnego z naciskiem, ta sama liczba na każdy ząb.
Obróć piłę i zrób drugą połowę. Wyjmij piłę, zamocuj odwrotnie i naostrz pozostałe zęby pod tym samym kątem.
Rozwierz zęby. Rozwieraczem odchyl co drugi ząb na jedną stronę, resztę na drugą – 0,2–0,3 mm na stronę, mniej dla suchego twardego drewna, więcej dla mokrego. Rozwarcie robi rzaz szerszy od brzeszczotu, dzięki czemu piła nie klinuje się.
Usuń zadziory. Przeciągnij osełką po obu bokach zębów i zrób próbne cięcie: piła ma sama wchodzić w drewno, bez ściągania w bok.
Kiedy ostrzenie nie ma sensu
Piły z hartowanymi zębami, piły z wyłamanymi zębami i cienkie piły japońskie – tu liczy się czas: nowy brzeszczot kosztuje mniej niż godzina pracy z pilnikiem. W piłach MILWAUKEE® brzeszczot wymienisz w kilkanaście sekund: składana piła 150 mm przyjmuje standardowe brzeszczoty SAWZALL™ (do drewna, drewna z gwoździami, metalu), piły do metalu mają ostrza wymienne 300 mm.
Kompaktowa piła do metalu – ostrze wymienne, bez ostrzenia.
Piła ramowa do metalu – hartowane ostrza wymienia się, nie ostrzy.
Piły ręcznezobacz
Noże i ostrzazobacz
BrzeszczotyzobaczNajczęstsze pytania
Jak naostrzyć piłę ręczną domowym sposobem?
Bez specjalnych narzędzi: pilnik trójkątny, imadło (lub dwie deski i ścisk stolarski), pilnik płaski do wyrównania. Rozwieranie można zrobić cienkimi szczypcami, ale rozwieracz daje równy wynik.
Jakim pilnikiem ostrzyć piłę?
Trójkątnym „do pił" o boku dwa razy większym niż wysokość zęba. Zwykły trójkątny pilnik ślusarski ma za grube ziarno i za ostre krawędzie.
Pod jakim kątem ostrzyć piłę ręczną?
Poprzeczna (najczęstsza, płatnica): ok. 60° do płaszczyzny brzeszczotu, fazki naprzemiennie. Wzdłużna (do cięcia wzdłuż słojów): 90°, prostopadle, ząb jak dłuto.
Czy da się naostrzyć piłę z hartowanymi zębami?
Praktycznie nie: pilnik jest bardziej miękki niż zęby. Można tarczą diamentową, ale efekt jest gorszy od nowego brzeszczotu.
Jak często ostrzyć piłę ręczną?
Gdy trzeba dociskać, cięcie schodzi w bok albo piła „skacze" na początku rzazu. Przy okazjonalnym użyciu raz na kilka sezonów.